Sfeerbeeld
zoek op trefwoord
zoek op categorie
stel een vraag

Vraag en antwoord

 


Vraag:

In een dynamisch belaste constructie worden de voorspanbouten aangedraaid volgens de momentmethode. Volgens tabel 20 van NEN-EN 1090-2 moeten dan boutsets worden gebruikt van k-klasse K2. Wat is de betekenis van deze k-klasse? 


Antwoord:

De k-klasse van een voorspanbout geeft aan op welke waarde mag worden gerekend voor km: een coëfficiënt, onder meer afhankelijk van de draadwrijving, de spiegelwrijving en de spoed van de schroefdraad. De coëfficiënt km kan een aanzienlijke spreiding vertonen, zelfs bij fabrieksnieuwe bouten. De waarde van km wordt door de leverancier van de boutsets opgegeven en moet zijn bepaald in overeenstemming met het betreffende deel van NEN-EN 14399. NEN-EN 14399-1 definieert drie k-klassen:
- K0: geen eisen voor de factor km;
- K1: opgave van een reeks individuele waarden ki;
- K2: opgave van een gemiddelde waarde voor km en de coëfficiënt Vk = sk/km (sk is de standaardafwijking).

HV-bouten volgens NEN-EN 14399-4 (voorspanbouten gebruikt in Duitsland en gewoonlijk ook in Nederland) worden door de bekende Europese fabrikanten uitsluitend geproduceerd in k-klasse K1. Het fabriceren van dergelijke bouten in k-klasse K2 vereist nogal wat aanvullende inspanningen en wijzigingen in het productieproces. HR-bouten volgens NEN-EN 14399-3 (voorspanbouten zoals gebruikt in Engeland en Frankrijk) worden doorgaans wel gefabriceerd in k-klasse K2. Fabrikanten van voorspanbouten volgens deze norm - de opvolger van de Engelse BS 4395 en de Franse NF E27 701- waren immers al gewend om k-waarden per batch op te geven. NEN-EN 14399-3 en NEN-EN 14399-4 specificeren zowel voor HR- als voor HV-bouten de volgende waarde voor km:
0,10 ≤ km ≤ 0,23.
De praktijk leert dat bouten volgens NEN-EN 14399-4 in k-klasse K2 uitsluitend kunnen worden besteld óf in zeer grote hoeveelheden óf rekening houdend met lange levertijden óf met een 'dubieuze' herkomst. NEN-EN 1090-2, art. 8.5.1 biedt nog een alternatief: 'Als alternatief mag ijken volgens bijlage H worden toegepast, behalve voor de momentmethode tenzij dit is toegelaten in de uitvoeringsspecificatie'. De conclusie is dus dat NEN-EN 1090-2 hier een hiaat vertoont: de veel toegepaste momentmethode kan niet worden gebruikt omdat geen K2 bouten verkrijgbaar zijn en omdat het toelaten van de methode van ijken gewoonlijk niet is opgenomen in de uitvoeringsspecificatie. 


Deze vraag is eerder verschenen in de rubriek Vraag & Antwoord in Bouwen met Staal 225 (februari 2012).


Relevante normen:
Louis Braillelaan 80      2719 EK  Zoetermeer      Tel: +31(0)88 353 12 12      Contact      Colofon      Disclaimer      Sitemap
Bouwen met Staal  © 2017      Uitvoering: Bruikman Reclame  +  LinkmasterMonkey